زندگینامه و آغاز فعالیت‌های نجومی

غلامحسین رستگارنسب

به مدت ۳۰ سال از دبیران، مدیران و کارشناسان آموزش و پرورش ناحیه یک شهر ری بوده است.

وی در سال ۱۳۶۱ وارد تربیت معلم شد و در سال ۱۳۶۳ به عنوان دبیر وارد مدارس شهر ری شد.

علاقه‌مندی وی به نجوم از سال ۱۳۵۴ آغاز شد و نخستین دوره آموزشی نجوم را به صورت مدون در تابستان سال ۱۳۶۳ در دانشگاه آزاد مشهد، هنگامی که دانشجو بود، گذراند.

در این دوره کلاس نظری را جناب آقای دکتر جمشید قنبری و کارگاه رصد و رصدخانه را جناب آقای

دکتر محمدتقی عدالتی

بر عهده داشتند.

وی همواره به دنبال راهی بود تا بتواند این علم را در بین دانش‌آموزان گسترش دهد و باعث شود تا دانش‌آموزان در هنگام فراغت بتوانند از «آزمایشگاه بالای سر خود» بهره برده و به انجام انواع پروژه‌های نجومی بپردازند.

رستگارنسب در سال ۱۳۶۷ به عنوان مسئول تکنولوژی آموزشی وارد اداره آموزش و پرورش شد.

در سال ۱۳۷۲، همزمان با ارسال نخستین دستورالعمل تأسیس آزمایشگاه‌های مرکزی از طرف وزارت آموزش و پرورش، مسئولیت آزمایشگاه مرکزی شهید دکتر باهنر شهر ری را پذیرفت و از همان سال گروه‌های نجوم را در مدارس تشکیل داد.

علاقمندی‌ها و توسعه نجوم در مدارس

علاقه‌مندی وی به این دانش و توسعه آن در بین دانش‌آموزان باعث شد تا یک فعالیت بیست و چند ساله نجوم در مدارس شهر ری شکل بگیرد.

نتیجه این فعالیت‌ها، تبدیل شدن شهر ری به عنوان قطب نجوم اداره کل آموزش و پرورش شهرستان‌های استان تهران و همچنین ایجاد قطب نجوم در وزارت آموزش و پرورش بود.

قطب نجوم کشوری از طرف وزارت آموزش و پرورش به اداره کل آموزش و پرورش شهرستان‌های استان تهران و از طرف این اداره کل به آموزش و پرورش ناحیه یک شهر ری و در نهایت به رستگارنسب واگذار شد.

تشکیل گروه‌های منظم رصدی از دانش‌آموزان برای رویت هلال ماه‌های جوان قمری و اعلام نتایج رصد به مسئولین مرتبط توسط رستگارنسب و انجام پروژه‌های مختلف نجومی باعث شد تا در سال ۱۳۷۵ یک دستگاه تلسکوپ شکستی آمژون ژاپنی با قطر عدسی ۱۰۲ میلی‌متر از طرف اداره کل و اداره آموزش و پرورش ناحیه یک شهر ری، از دفتر مجله نجوم خریداری شده و در اختیار آزمایشگاه مرکزی و دانش‌آموزان قرار گیرد.

در اختیار داشتن این تلسکوپ به عنوان یک ابزار قدرتمند رصدی در آن سال‌ها، انگیزه دانش‌آموزان را دوچندان کرد.

دانش‌آموزان فعالیت‌های رصدی را آغاز کردند و ثبت رصد، گزارش‌نویسی و تبدیل گزارش‌ها به نوشتاری استاندارد با عنوان مقاله، جزو کارهای روتین آنان قرار گرفت.

گروهی از دانش‌آموزان نیز عضو انجمن نجوم آزمایشگاه مرکزی نبودند، اما می‌خواستند از زیبایی‌های آسمان شب لذت ببرند. برای این دسته از دانش‌آموزان، رستگارنسب از مدیران مدارس خواست تا از دانش‌آموزان برای یک شب رصدی ثبت‌نام کنند.

سپس وی با تلسکوپ و یک دستگاه پروژکتور به مدارس می‌رفت و ابتدا تعدادی قاب اسلاید را نشان داده و توضیح می‌داد تا دانش‌آموزان با آسمان شب آشنا شوند. سپس با تاریک شدن هوا، تلسکوپ را در حیاط مدرسه آماده می‌کرد و دانش‌آموزان به مشاهده اجرام آسمانی می‌پرداختند.

فعالیت‌ها و همایش‌های نجومی

فعالیت‌های دانش‌آموزان و نوشته‌های آنان باعث شد تا رستگارنسب نخستین همایش نجوم را در روزهای ۲۹ و ۳۰ فروردین ۱۳۷۸ به صورت کشوری برگزار نماید.

در این همایش، هر روز حدود هزار دانش‌آموز در تالار شریعتی مجتمع دکتر شریعتی تهران حضور داشتند و علاوه بر ارائه مقالات خود، از سخنرانان بهره گرفتند.

سخنران روز اول این همایش جناب آقای دکتر منصور وصالی و سخنران روز دوم آقای دکتر محمدتقی عدالتی از دانشگاه فردوسی مشهد بودند.

بیستمین همایش نجوم نیز در روز ۲۰ اسفند ۱۳۹۷ در پژوهش‌سرای دانش‌آموزی محمدبن زکریای رازی، آموزش و پرورش ناحیه یک شهر ری، با مسئولیت رستگارنسب برگزار شد.

از جمله سخنرانانی که در همایش‌های نجوم برای سخنرانی یا ارائه کارگاه حضور داشتند می‌توان به حضرت آیت‌الله علامه حسن حسن‌زاده آملی، دکتر نعمت‌الله ریاضی، دکتر محمدتقی عدالتی، دکتر جمشید قنبری، دکتر سپهر اربابی و دکتر محمدتقی میرترابی اشاره کرد.

از میان فعالان و آماتورهای نجوم نیز استاد محمدرضا صیاد، مهندس احمد دالکی، دکتر محمدرضا نوروزی، بابک امین‌تفرشی، مهدی دانشیار، مهندس سعید قاضی میرسعبد و جعفرزاده در این برنامه‌ها حضور داشته‌اند.

رستگارنسب همچنین با هماهنگی و همکاری اداره کل امور بین‌الملل وزارت آموزش و پرورش، از سخنرانان بین‌المللی برای حضور در همایش‌ها دعوت کرده است؛ از جمله پروفسور بونراکسار سونتورنتوم
Boonrucksar Soonthornthum
مدیرکل وقت المپیاد جهانی نجوم از کشور تایلند و آقای آرویند پارانج‌پای
Arvind Paranjpay
استاد دانشگاه IUCAA از کشور هندوستان.

فعالیت‌های علمی و بین‌المللی

رستگارنسب در زمینه نجوم، علاوه بر کسب دانش از استادان برجسته در دانشگاه‌های داخلی، با حمایت وزارت آموزش و پرورش در دوره‌های کوتاه‌مدت، پروژه‌های نجومی، کنفرانس‌های تخصصی نجوم و ارائه مقاله در کشورهای مختلف حضور داشته است.

نتیجه این فعالیت‌ها باعث شد تا در دی ماه ۱۳۸۵ در نخستین همایش ملی نوآوری‌های آموزشی ایران که توسط سازمان پژوهش وزارت آموزش و پرورش برگزار گردید، طرح «گروه‌های علمی دانش‌آموزی نجوم» که توسط وی ارائه شده بود، به عنوان یکی از دوازده طرح منتخب کشور پذیرفته شده و در همایش توسط وی ارائه شود.

افتخارات و تقدیرها

مقالات و فعالیت‌های پژوهشی

در سال ۱۳۸۸، یکی از مقالات رستگارنسب با عنوان
Astronomy Program at School Levels An Extra-curricular
از کنفرانس اکسايت پذیرش برای سخنرانی گرفت.

وی با حمایت وزارت آموزش و پرورش در محل برگزاری کنفرانس در شهر میلان ایتالیا، در موزه لئوناردو داوینچی حضور یافت و مقاله خود را ارائه کرد.

مسئولیت‌ها و فعالیت‌های آموزشی

• دبیر گروه نجوم سایت رشد وزارت آموزش و پرورش
• کارشناس استاندارد در دفتر تکنولوژی آموزشی (دفتر تأمین رسانه‌های آموزشی)
• عضو گروه پژوهش در آموزش علوم، ریاضی و فناوری مؤسسه پژوهشی برنامه‌ریزی درسی و نوآوری‌های آموزشی
• عضو گروه آموزشی فناوری در گروه‌های آموزشی وزارت آموزش و پرورش
• مسئول کمیته فرهنگی و فوق‌برنامه سومین المپیاد جهانی نجوم در سال ۱۳۸۸ در ایران
• دبیر کمیته اجرایی چهاردهمین کنفرانس کشوری آموزش فیزیک ایران
• مدرس نجوم در دانشکده فنی و حرفه‌ای دکتر شریعتی تهران
• مدیر دبیرخانه دائمی کنفرانس‌های اتحادیه انجمن‌های دبیران فیزیک ایران از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴
• عضو گروه آموزش مجازی نجوم در دفتر فناوری ارتباطات و اطلاعات آموزشی وزارت آموزش و پرورش
• عضو دفتر تألیف و همکار مؤلف در تألیف کتب درسی
• مسئول برگزاری دو دوره مسابقه مجازی نجوم در سطح کشور

پروژه‌های نجومی و ساعت‌های آفتابی

رستگار نسب سه پروژه نجومی را به صورت بین‌المللی و با مشارکت دانش‌آموزان دبیرستانی برگزار کرده است.

وی همچنین طراحی و نظارت بر ساخت تعداد زیادی ساعت آفتابی را برعهده داشته است که از جمله آنها می‌توان به ساعت آفتابی ساخته‌شده در دانشکده فنی و حرفه‌ای شریعتی تهران و آموزش و پرورش ناحیه یک شهر ری اشاره کرد.

در گردهمایی منجمان آماتور کشور که در تابستان ۱۳۹۶ در شهر رشت برگزار شد، رستگارنسب در بخشی از سخنرانی خود درباره تجربه برگزاری پروژه‌های بین‌المللی دانش‌آموزی و جایگاه دانش‌آموزان ایرانی در نجوم سخن گفت.

بازنشستگی و فعالیت‌های کنونی

رستگارنسب پس از سی سال و شش ماه خدمت رسمی در آموزش و پرورش بازنشسته شد و اکنون به صورت پاره‌وقت با برخی از مدارس و پژوهش‌سراها در دو حوزه نجوم و پژوهش همکاری دارد.

استادان و پشتیبانان علمی

پشتیبانی علمی فعالیت‌های رستگارنسب و گروه‌های نجومی ایشان را دکتر محمدتقی عدالتی، دکتر نعمت‌الله ریاضی، دکتر جمشید قنبری و دکتر محمدتقی میرترابی بر عهده داشتند.

عضویت در انجمن‌های علمی